วันที่ 20 ตุลาคม 2569 เวลา ณ ตึกบัญชาการ 1 ทำเนียบรัฐบาล ศาสตราจารย์ ดร. ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ให้เกียรติรับมอบ นวัตกรรมอุปกรณ์ตรวจจับไฟฟ้ารั่วในน้ำ ได้แก่ “ไม้เท้าระวังภัย”และ “ไม้เท้าพลิกชีวิต” รวมทั้งสิ้น 500 ชุด จากสำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) หรือ รวพ. โดยหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.) นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.คมกฤต เล็กสกุล ผู้อำนวยการ รวพ. รองศาสตราจารย์ ดร.อุเทน คำน่าน รองผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ พร้อมด้วยตัวแทนทีมวิจัยเจ้าของนวัตกรรมประกอบด้วย รองศาสตราจารย์วิเชษฐ์ ทิพย์ประเสริฐ รักษาราชการแทนอธิการบดี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา รองศาสตราจารย์ ดร.วันไชย คำเสน นักวิจัยมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กิตติ เมืองตุ้ม รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ และผศ.ดร.ปกรณ์ เข็มมงคล นักวิจัยมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ เพื่อนำไปกระจายช่วยเหลือและเสริมสร้างความปลอดภัยเสริมสร้างความปลอดภัยให้แก่ประชาชนและเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ประสบอุทกภัย
จากรายงานสถานการณ์อุทกภัยของกระทรวงสาธารณสุขในปี 2569 พบว่าในพื้นที่ประสบภัย 21 จังหวัด มียอดผู้เสียชีวิตสะสม 70 ราย โดยสาเหตุการเสียชีวิตอันดับสองรองจากการจมน้ำ คือ เหตุไฟฟ้าช็อต/ถูกไฟฟ้าดูด ซึ่งคร่าชีวิตประชาชนสูงถึง 17 ราย (คิดเป็นร้อยละ 24.3) นอกจากนี้ เมื่อถอดบทเรียนจากสถานการณ์อุทกภัยในภาพรวม พบว่าอันตรายจากกระแสไฟฟ้ารั่วในช่วงน้ำท่วมถือเป็น “ภัยเงียบ” ที่รุนแรงอย่างยิ่ง โดยสถิติความสูญเสียจากเหตุไฟฟ้าดูดสามารถคิดเป็นสัดส่วนสูงถึง 1 ใน 3 ของผู้เสียชีวิตจากอุทกภัยทั้งหมด เนื่องจากน้ำท่วมขังเป็นสื่อนำกระแสไฟฟ้า เมื่อสายไฟ สวิตช์ หรือเสาไฟฟ้าส่องสว่างชำรุด กระแสไฟจะแพร่กระจายในน้ำโดยไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ผู้ประสบเหตุมักถูกไฟฟ้าดูดขณะสัญจรลุยน้ำและเผลอไปสัมผัสเสาไฟ ราวสะพาน หรือโครงสร้างโลหะที่มีไฟรั่ว รวมถึงความเสี่ยงที่เกิดกับเจ้าหน้าที่และอาสาสมัครกู้ภัยที่พยายามเข้าช่วยเหลือผู้ประสบภัยโดยปราศจากอุปกรณ์ฉนวนป้องกันไฟฟ้า
เพื่อปิดช่องว่างและป้องกันความสูญเสียจากภัยเงียบที่มองไม่เห็น รวพ. บพท. และกองทุน ววน. จึงได้อุดหนุนทุนวิจัยในการพัฒนานวัตกรรมเตือนภัยไฟฟ้ารั่วในน้ำที่ประชาชนและกู้ภัยเข้าถึงได้ง่าย จำนวน 2 ผลงาน ได้แก่ 1. “ไม้เท้าระวังภัย” ผลงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์ ตรวจจับกระแสไฟฟ้ารั่วในน้ำแบบไม่สัมผัสแหล่งกำเนิดไฟฟ้าโดยตรง (Non-contact AC Voltage Detection) ส่งสัญญาณเตือนด้วยเสียง Buzzer และไฟกระพริบ LED ในระยะ 0–5 เมตร ด้ามจับผลิตจากวัสดุฉนวนไฟฟ้า 100% น้ำหนักเบา แบตเตอรี่ใช้งานต่อเนื่องได้ไม่น้อยกว่า 8 ชั่วโมง มีทั้งรูปแบบสำหรับผู้สูงอายุ/ประชาชนทั่วไป และรูปแบบแท่ง Baton สำหรับเจ้าหน้าที่กู้ภัย
2. “ไม้เท้าพลิกชีวิต” ผลงานวิจัยโดยจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา อุปกรณ์ตรวจจับความต่างศักย์ของแรงดันไฟฟ้าแบบไม่สัมผัสในระยะไม่เกิน 1 เมตร แจ้งเตือนด้วยแสงไฟ LED และเสียงเตือนทันทีเมื่อเข้าใกล้จุดเสี่ยง ตัวกล่องควบคุมทนทานต่อสภาพน้ำท่วมขัง พร้อมปุ่ม Test Button สำหรับทดสอบระบบก่อนนำไปสแกนพื้นที่จริง
ทั้งนี้ นวัตกรรมไม้เท้าเตือนไฟฟ้ารั่ว ดังกล่าว ได้ผ่านการทดสอบและนำไปใช้ตรวจสอบกระแสไฟฟ้าในพื้นที่อุทกภัยในจังหวัดน่าน และสงขลา (หาดใหญ่) ซึ่งพิสูจน์แล้วว่าสามารถช่วยป้องกันอุบัติเหตุจากไฟฟ้าดูดได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยการส่งมอบนวัตกรรมพร้อมคู่มือการใช้งาน ณ ทำเนียบรัฐบาลครั้งนี้ มุ่งหวังให้นำไปใช้อำนวยความสะดวกแก่ประชาชนทั้งในช่วงน้ำท่วมและช่วงหลังน้ำลดที่ประชาชนเริ่มทยอยกลับเข้าบ้าน ให้สามารถสำรวจความปลอดภัยและหลีกเลี่ยงภัยไฟฟ้าดูดได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตามเป้าหมาย “กลับบ้านแล้วต้องปลอดภัย” ของภาครัฐ
